| m%Ndlrka urd ±ófï wdrxÑh Tng lSfõ ljqo@
53 fiakdxldêm;s fïc¾ fckrd,a lu,a .=Kr;ak ;uhs ug mKsjqfâ ÿkafka' 19 od ckdêm;s ;=udf.a rdcdik l;dj wy,d md¾,sfïka;=fjka t<shg weú;a fudag¾ r:hg k.soa§ ;uhs ug tA mKsjqvh ,enqfK'
Tn >d;kh lrkak ye¥ >d;lhd Tyqhs' fï urKh fm!oa.,slj Tng ±kqfKa fldfyduo@
m%Ndlrkaf.a u< isrer yuqjqKd lsõju ug jvd rfÜ whg ;uhs tAfla i;=g ±kqfKa' jir ;sylg wdikak ld,hla rggu úkdYhla jQ ;%ia; kdhlhd ;uhs wms urd ±uqfõ' m%Ndlrka óg fmr wjia:d foll§ udj b,lal lr m%ydr t,a, l<d' ;=kajeks j;dfõ t,a, lf<a urdf.k uefrk m%ydrhla' yenehs ug fndaïn .ykak .syska ;uhs m%Nd jev jroao .;af;a'
oYl ;=kla mqrd mrdch lsÍug fkdyels jQ fldá ixúOdkh mrdch lf<a fldfyduo@
hqO yuqodj me;af;ka l;d lf<d;a uu uq,skau lf<A yuqodj m%;sixúOdkh lsÍuhs' Bg tfrysj ug uq,skau iEfyk úfrdaO;d u;=jqKd' yß úÈyg yuqodj yokfldg" n,dfmdfrd;a;= jQ foaj,a fkd,enqKq whg tAlg ßÿKd' kuq;a lemùfuka" W;aidyfhka hq;=j uu tA m%;sixúOdkhg wjYH ld¾hh l<d' kdhl;ajh yokak tl tl jevj,g iqÿiq wh f;arejd' fjk;a iqÿiqlï ke;skï wjxlNdjh jeä wh" mßmd,khg oCI wh tA lghq;=j,g;a" hqoafog oCI wh hqoaOhg;a fhduq lsÍu l<d'
hqo yuqodfõ mqyqKqùï l%u fjkia l<d' tmuKla fkdfjhs igka Wml%u mjd fjkia lrkq ,enqjd' yuqodfõ biair ;snqK wvqmdvq wms ±l,d ;snqKd' tu ksid iduQysl fufyhqï ie,eiaula yeÿjd' tA ie,iqu ug fm!oa.,slj yokak isÿ jqKd' uf.a hgf;a tAldnoaO fufyhqï wKfokakka ysáfh keye' fufyhqï ksr; jk fiakdxl ish,a,u uf.a hgf;ahs l%shd;aul jqfKa'
;j fohla" idïm%dodhsl yuqod l%u uu wkq.ukh lf<a keye' Ök hqo od¾Yksl ika;a iQ lsõfõ ÿ¾j, ;ekaj,g myr fokak lsh,d' thhs ms<s.;a hqo kHdhh' kuq;a uu lf<a wudre ;ekaj,g myr fok tlhs'
ug uq,ska ´kE jqfKa t,aààBfha Yla;sh ÿ¾j, lrkak' fojekshg ;uhs N+ñh w,a,k ie,iqï lf<A' ls,sfkdÉÑh w,a,d .;a;dg miafia ;uhs N+ñh w,a,kak ie,iqï lf<a'
tA jf.au uu hqo ìfï isák fid,aodÿjdf.a mjd oCI;d we.hSfï l%uhla ilia l<d' oCI fldam%,ajreka yd idckajreka 1500 la muK ks,OdÍka f,i Wiia lr igka fmruqKg fhduq l<d' Tjqka ;uhs igka fmruqfKa fyd¢kau hqoaOh lf<a'
hqoaOh fukau yuqodfõ iqoaOh k;r lsÍug;a uu uq,a ;ek ÿkakd' ¥IK" jxpd lrk ÿ¾j, wh m%isoaêhg muKla lghq;= lrk nj uu okakjd' tA wh y÷kdf.k ;rd;sru fkdn,d Tjqkag tfrysj ksis mshjr .ekSug hqoaOdêlrK m;a l<d' ¥Ilhkag" fydrekag uf.ka iudjla keye'
fï ish¨ lghq;=j, m%;sM, ;uhs bl=;a i;sfha§ wmg ,enqfKa'
Tn yuqodj ;=< ±ä md,khla f.k hk ±ä md,lfhl= nj mejefikjd' tys i;H;dj l=ulao@
1981 § ;%ia;jd§ka wfma finf<l= uq,ajrg urd±uqjd' tod Bg tfrysj fldákag tfrysj yuqodj ksis mßÈ fufyhùug fkdyels ùu ksid wjqreÿ yhla ;=< m%Ndlrkag úYd, ;%ia;jd§ ixúOdkhla f.dvke.Sug yelshdj ,enqKd' Tyq ùrfhla f,i fmakak .;af;a tA ksihs'
uu hqo yuqodm;s mqgqfõ jdä jk úg t,aààBfha idudðl Yla;sh 20"000 la ú;r' tA ú;rla fkfuhs" iíueÍk" .=jka hdkd" hqo gexls" m%N+ jdyk" ñihs, we;=¿ kùk WmlrK yd wú Tjqka i;=j ;snqKd' t;fldg uu lrkak ´k 20"000 bkak t,aààBh úkdY lrk tlo@ ke;akï uf.a ;k;=r Ndr§,d hk fldg t,aààB idudðlfhda 30"000 la lr,d hk tlo@
tA ksid uu zzi;a.=Kj;aZZ yuqodm;sjrfhla fj,d ;j álla ;%ia;jdoh jHdma; fjkak bv §,d hkjg jvd zzi;a.=Kj;aZZ fkdù ;%ia;jdoh úkdY lrk tl uq¿ rggu jeo.;a keoao@ wfkl uu zzi;a.=Kj;aZZ fkdjqKd lsh,d jxpd" ¥IK" wmrdO l<do@ tA ksid ±ä nj lshk tflka rgg fyd|lao krllao fjkafk lshk tlhs meyeÈ,s lr.; hq;= jkafka'
fïl;a lshkak ´k' ysgmq yuqodm;sjre fkdlrmq foaj¨;a ug lrkak jqKd' we;eï wjia:dj,§ uu fcHIaG yuqod ks,OdÍkag ier mreI úÈhg neK,d Tjqkaf.ka jev .kak jqKd' tfyu lf<a fï jefâ bjr lrkak ug ´kE jQ ksihs'
isjqjeks B<dï igfka wka;su ojia lSmh ;=< fin¿ka oyia .Kkla ñh.sh njg rg mqrd wdrxÑ me;sfrkjd' tu fin¿kaf.a u< isrere wê Ys;lrKj, nyd we;s nj lshejqKd' we;a;gu fï wjika hqoaOfha§ fin¿ka lShla uereKdo@
hqo yuqodjla úÈhg wmg fjk ydksh ieÕùfï wjYH;djl ysáfha keye' uqyudf,a igkl§ wfma hqo gexls yhla úkdY jqKd' wms tAl udOHhg ÿkakd'
fï hqoaOfha§ hqo yuqodfõ 5224 la ñhf.dia 24"000 la ;=jd, jqKd' ;=jd, jQ 24"000 ka 14"000 lg jeä msßila iqjh ,nd kej; hqoaOhg meñKshd' fïjd ug yx.kak wjYH foaj,a fkfuhs' kuq;a rg ;SrKd;aul wjia:djl ;snqKq fudfydf;a§ f;dr;=re §fï§ wmg md,khla lsÍug isÿjqKd'
yuqodjg wjYH uia" ud¿ .nvd lr.kakj;a wmg m%udKj;a wêYS;rlrK keye' tfyõ tfla ñkS odkak yuqodjg TÉpr f,dl= YS;lrK fldfyo ;sfhkafka@ Th ish,a, wi;H m%pdr'
hqoaOh ch.; fkdyels njg fkdfhla l;d lshmq ukia úl,a jQjka lf<a ls,sfkdÉÑh w,a,mq .uka fmg%,a ñ, wvq lrkak jf.a l;d lshmq tl ú;rhs' ls,sfkdÉÑh we,a¨jdu fmg%,a ñ, wvq lrkak ls,sfkdÉÑh wrdìh lsh,d iuyre ys;ka we;s'
fldá ixúOdkfha wkd.;h ms<sn| Tnf.a ;lafiare l=ulao@
fldá úkdY jqKdg B<dïjdÈfhda Tlafldu úkdY jqKd lsh,d uu ys;kafka keye' bß bÍ" mdxlv we|ka ysgmq ;%ia;jd§ka wjika jqKdg W.;=ka" jHdmdßlhka" foaYmd,k{hka f,i fmkS isáñka B<dïjdohg wkq.%yh olajk foia úfoia mqoa.,hka ;ju;a bkakjd'
B<dïjd§kag ljodj;a hqo yuqodj mrdch lrkak neye lshk ;ekg hqo yuqodj Yla;su;a l< hq;=hs'
tfyu kï úIîc ;snqKq m%foaYj, tA úIîc uev mj;ajkak j.lSfuka lgqh;= l< hq;= fjkjd' úch.%yKh iurñka isàu muKla m%udKj;a keye'
tA ksid wjqreÿ 30 lg wdikak l,lg miq .;a hqo úch.%yKh mj;ajdf.k hdug kï B<dï úIîc ms<sn|j ck;djf.a wjfndaOh ;jÿrg;a ;sìh hq;=hs' tfyu ke;sjqjfyd;a 1981 isg 88 olajd jqK foa kej; ùug bv ;sfhkjd'
hqoaOh wjika ù we;s ksid ±kaj;a Tng ksoyila ;sfhkjo@ Tnf.a wkd.; wruqKq fudkjdo@
hqoaOh bjrhs lsh,d wmg mejfrk j.lSfï wvqjla jkafka keye'
ish,a, fmdÈ .yf.k mjq,u f.dvk.df.k Wiia mqgqj,g hkak uf.a lsisu n,dfmdfrd;a;=jla keye' wfma mjq,aj,g tfyu ;;a;ajhla wjYH;a keye' fï Ôj;ajk úÈhgu bÈßhg hdug ;snqfKd;a ug tA fyd|gu we;s' <uhs bf.k .kak ldf,a uu hqo ìfï ysáhd' Tjqka <Õ" mjq, iu. ug .; lsÍug ;snQ ld,h b;d wvqhs'
rfÜ Wiia mqgqj,g hkak wmg wjYH keye' rchg wjYH;djla ;sfhkjd kï wmg tA tA j.lSï mjrdú' fï rfÜ wdrCIdj ;yjqre lrkak" rfÜ ;j;a foaj,a lrkak ;sfhkjd'
hqoaOh ±ka wjika' yuqodjg fudlo fjkafka@
;ju;a hqo yuqod msßia n,fha ysÕhla ;sfnkjd' hqoaOh wjika jqK;a w,a,d.;a N+ñh wdrCId l< hq;= ksid ;ju;a finf<l=g udihg jrla Èk y;l ksjdvqjla fokak mq¿jka l%uhla keye'
msßia n,h ysÕ ksid fiajd tAllj, 3000 la muK ±kgu;a W;=f¾ rdcldß lrkjd' 1"16"000 l fin< ixLHdj ,CI 2 lg f.k;a ;sfnkjd' kuq;a finf<l=g Èh hq;= úfõlh §ug yelshdjla keye'
yuqod ks,Odß yd fiiq ks," mqoa., mqyqKqùï" iduQysl mqyqKqùï" úfoia mqyqKqùïj, fhÈh hq;=hs' hqo yuqodfõ ;=fkka tlla mqyqKqùïj,g fhdod.; yels ;;a;ajhla Wodlr.; hq;=hs' túghs wjYH wruqK bgqlr .ksñka ;u wdrCIl ;;a;ajh by< oud.; yelafla' ,CI 3 la olajd yuqod fin¿ka n|jd .ekSug ±kg wm rchg ks¾foaY bÈßm;a lr ;sfhkjd'
wdrCIl fiajd uQ,ia:dk folla ls,sfkdÉÑ yd uq,;sõj, msysgqùug kshñ;hs' ±kgu;a wdrCIl wud;HdxYhg tA nj okajd ;sfnkjd'
isjqjeks B<dï igfka§ Tnf.a u;lfha we;s wu;l fkdjk isoaëka fudkjdo@
hqoaOh wjika l<d lshk tl fldfydu;a wu;l jk fohla fkfuhs' tA w;r m%Ndlrkaf.a u< isrer yuqjqKd lshk tl;a wu;l fkdjk isoaêhla'
ckdêm;s uyskao rdcmCI uy;d tAlSh rgla njg Y%S ,xldj m;alrkak ÿka j.lSu bgql<d lshk tl;a isysjgkhla' wjidk ldf,a t,aààBh ÿka m%;sfrdaO m%ydr tA w;r ;SrKd;aulhs' pf,hs m%foaYhg t,aààB ;%ia;jd§ka 200 la muK we;=¿ jQ Èkh wfm%a,a 01 od mq;=lal=äbßmamq m%;sfrdaO m%ydrh iy wka;sug fj,a,uq,a,sjhslald,a N+ñfha§ we;s jQ fldákaf.a m%;sfrdaO m%ydr fol yqÕla wjodkï ;;a;ajhg wdjd'
wms fldfydu yß md,kh w;g f.k m%;sixúOdkh fj,d tu wNsfhda. ch.;a;d'
wjidk igk .ek Tnf.a ;lafiarej l=ulao@
wjika igfka§ t,aààBfha u< isrere 625 la muK fidhd .;a;d' bka 170 lau fldákaf.a kdhlhskaf.a isrere nj y÷kd f.k ;sfnkjd' kuq;a wfma by< ks,Odßfhla" ¨;skka l¾k,ajrfhla ñh.sfha tlu j;djhs' Tyq ur W.=,lg wiqù uqyudf,a§ ñh.shd'
fldá kdhlhd iu. ish fofkla muK wjika jk;=re isg ;snqKd' 18 od bka 70 lf.a u< isrer;a 19 od b;=re 30 fokdf.a u< isrere;a hqo yuqodjg yuqjqKd'
fldá kdhl m%Ndlrka ;ukaf.a mq;a pd,aia weka;ks tla me;a;lska igkg hjd ñhf.dia we;s nj ±k ±k;a Ôú;h fírdf.k mek hkak W;aidy l< njghs ug f;dr;=re jd¾;d jqfKa'
idlÉPd igyk( ñysß f*dkafiald iu. rfïIa jr,a,.u
ia;+;sh ( bßod ,laìu $ ,xld B ksjqia |