| |
wfma%,a 19 fjksod zrdjhZ m;%hg uu ,smshla ,Sfjñ' ta" j¾. ixydrh .ek úlag¾ whsjka ,shQ ,smshlg ms<s;=re jYfhks' whsjka u;=fldg ;snQ lreKq j,g ms<s;=re jYfhka" j¾. ixydrh .ek wka;¾cd;slj ms<s.;a kS;suh w¾:ksrEmKh l=ula±hs uu tys ,Sñ' ±ka Èh;a fldg we;s hqoOfhka uqÿkam;a lr.ekSug wfmaCIs; foaYmd,k wNsmdhhkaf.a j¾. kdYl yrh fln÷±hs myokakg yuqodm;sjrhdf.a mgka rcfha m%Odk md¾Yajlrejka olajd jk n<OdÍka úiska l< m%ldY Wmqgd ±laùñ' ta wNsm%dhhka m%fhda.slj idCId;a lr.ekSu wruqKq fldg.;a hqo ie<iqïj, m%;súmdl fudkjd±hs tlai;a cd;Skaf.a ixúOdkfha ,sheú,sj, mgka wdkkao ix.Íf.a m%ldY olajd uQ,dY% Wmqgd olajñka tys úia;r lf<ñ' W;=f¾ ikakoaO ke.sàu" 1989 ol=fKa ikakoaO ke.sàu yd ixikaokh l< fkdyelafla uka±hs ksoiqka iys;j fmkajd ÿksñ' hqoaOfha j¾. ixydrl wNs,dIh ikd: lrkakg" uq¿uy;a fou< ckhd hqo uqla; l,dmfha Ôj;a ùu wjYH fkdjkafka wehs±hs meyeÈ,s lrkq jia cd;Hka;r h:d¾:hka weiqfrka lreKq f.kyer mEfjñ'
i;shla wejEfuka 26 fjksod zrdjhZ m;%hg úlag¾ whsjka ms<s;=rla ,shd ;sfí' Tyq l,ska lS lsis;a tys fkdlshhs'
ud úiska ,shk ,o tla lreKla fyda mokï úrys; nj Tmamq lrkakg iu;a tlÿ ixhqla; idCIshla fyda f.kyer fkdolajhs' ta fjkqjg Tyq fufia ,shhs( zNdIK yokafka fou< ixydr ue,a¨uls' ^chka; fifkúr;ak& uydpd¾hjrhd lrkafka Bg ¨Kq weUq,a tl;= lsÍuls' Th úÈhg ;¾l lrkafka fldákaf.a wdOdrlrejka h' Th ;¾l tkafka fldákag ls,sfkdÉÑh wysñ jQ ksid h' nDDia *Skaf.a ;¾lo Tjeks h' j¾. ixydrh .ek ;¾l we;af;a fldá ys;j;=ka w;f¾ h'Z
lÈu h' ruKSh m%cd;ka;%sl ms<s;=rls' ,dxlSh .dkaêjdohg chfõjd !
wfm%a,a 19 fjksod ud ,shQ ,smsh whsjkaf.a uq,a ,smsfha lreKq b,lal fldg .;a tlls' wfm%a,a 26 fjksod whsjkaf.a ms<s;=r ud b,lal fldg.;a tlls' zcd;sjd§-wd.ïjd§ fkdjk whg fmdÿ jQ cd;sl oDIaáhla we;s lr.ekSuZ i|yd jQ whsjkaf.a l%ufõoh th úh hq;= h'
zwudkqIsl - wj,iaikZ jerÈ .ek jpkhla
hqfoõ ixydrh .ek fï olajd;a we§ hk újdohkag yjq,ajk we;eï fiñál úfrdaëyq tjeks ñksia ixydrhla (Holocaust) isÿ fkdúKehs ;¾l lr;s' wk;=rej hqfoõjkag tjeks brKula ysñùu fhda.H jkafka wehs±hs lreKq olaj;s' W;am%dih okjk ta ;¾lh fun÷ tlls( 'Holocaust never happened, but the jews deserved it'. whsjkaf.a
ia:djrho Bg fkdfofjks h' ta wkqj 05 fjksod whsjkag wkqj wdKavj ixydrl ms<fj;la wkq.ukh fkdlrhs' 26 fjksod whsjkag wkqj zwudkqIsl iy wj,iaikZ foa isÿjkafka m%;shqoaO jHdmdrhla mj;sk fyhsks' ta iólrKh fufia úh hq;= h( ztjeks foa isÿ fkdfõ - tjeks foa isÿjkafka m%;s-hqoaO jHdmdrhla we;s fyhsks'Z
l,ska ;¾l w;yer w¨;ska ;¾l f.dvkxjk whsjkag wkqj zwudkqIsl yd wj,iaik foaj,aZ isÿù we;af;a rfÜ m%;s-hqoaO jHmdrhla ;sìh§ h' fld;rï zwj,iaikZ jqjo th zj¾. ixydrhla fia fkdie<lsh yelafla tneúks' we;eï úg whsjkaf.a wjxl úYajdih th ùug bv ;sfí' kuq;a ckj¾. ixydrhka ms<sn| ms<s.;a ft;sydisl ksoiqka whsjkaf.a ta úYajdihg mriamr ùu j<ld,kakg ug fkdyels h' úuid n,kakg leue;s kï WodyrK ´kE ;rï h'
rejkavdj tla ksoiqkls' 800"000la gqÜis ckhd iuQ, ixydrh l< rejkavdkq j¾. ixydrh isÿjk úg" ler<sldß rejkavdkq foaYfm%aó fmruqfKa ikakoaO fiakdxl jdä ,d isáfha ls.d,s wkq.jrg lsf,da óg¾ 30l ÿßks' ler<sldÍ yuqod n,h bÈßfha 1994 wfm%a,a 12 fjksod jkúg rejkavdkq wdKavqj ls.d,s w;yer m,d .sfhah' whsjkaf.a ;¾lh wkqj n,f;d;a rejkavdkq rch uqyqK § isáfha o" iq¿;r gqÜis ckhd u; mokïj w.kqjr lrd lsf,da ógrfhka lsf,da ógrh <x fjñka isá Yla;su;a m%;s-hqoaO jHdmdrhlg h' kuq;a ta fya;=fjka rejkavdkq wdKavqfõ ms<sfj; j¾. ixydrl tlla fkdjkafkah hk ;¾lh ms<s.kakd tla wfhla fyda fidhd .ekSug whsjka iu;a fkdjkq we;'
f.da;ud,dj ;j;a lÈu ksoiqkls' ;sia yh wjqreoaola È.a.eiqKq f.da;ud,dkq isú,a hqoaOh uOHu weußldfõ §¾>;u iy m%pKav;u tlla fia ie<fla' 1981 jk úg;a f.da;ud,dfõ m<d;a 22ka 9lau md,kh l< zÈ<skaokaf.a .ß,a,kaf.a yuqodfõ (Guerrilla Army of the Poor - EGP) uQ,sl;ajfhka iudka;r ikakoaO jdudxYsl lKavdhï y;rl ikaOdkhla jYfhka f.da;ud,dkq cd;sl úma,jldÍ tluq;=j (Guatemalan National Revolutionary Unity - URNG) f.dvkxjk ,oafoa 1982 ckjdßfha § h' ks;H .ß,a,d igka lrejka 6000lf.kao" m%dfoaYSh iafõÉPd igkalrejka 10"000l f.kao ieÿï,;a ta ;=< iajfoaYl wfuß-bkaÈhdkq ckj¾. 22la taldnoaOj isáhy' f.da;ud,dkq
ngysr yd uOHu l÷lrh kscìï fldg.;a udhd bkaÈhdkq ckhdf.a ñ,shk Nd.hlg wdikak m%udKhla Bg ilS%h iydh ±laùh' whsjkaf.a jpkfhka lsjf;d;a f.da;ud,dkq rch uqyqK § isáfha zm%n, m%;s-hqoaO jHdmdrhlgZh'
ixydrfha WÉP;u jljdkqfõ§ tjlg ckdêm;s fckrd,a ßfhdaia fudkaÜ fufia lSfõh( zm%pKavldÍ fufyhqï isÿjkafka bkaÈhdkq ckhd .ß,a,ka yd tlaj mj;sk miqìul kï" bkaÈhdkq ckhd o ñh hkq we;' kuq;a yuqodfõ oyu jkafka bkaÈhdkq ckhd urd ±óu fkdfõ" Tjqka fmr<d Èkd .ekSu iy Tjqkag Wmldr lsÍu h'Z (Specter of Genocide:Mass Murder in Historical Perspective - Ed:Robert Gellately & Ben Kiernan / 352 msgqj) ta zm%;s-hqoaO jHdmdrhZ uev,Sug f.da;ud,dkq rch uqody< m%;s-.ß,a,d hqoaOh úiska iEfyk zwj,iaik foaZ b;sydihg tla lrk ,§' 200"000lg jeä wfuß-bka§h ckhd >d;khg fyda w;=reykaùïj,g ,la jQy' 150"000la fokd m%;Hka;
fukaisfldajg irKd.;hska jYfhka m,d .shy' ;j;a ñ,shkhla ckhd ish kscìïj,u wj;eka jQy' 1996 rch iy .ß,a,ka w;r idu .súiqu w;aika ;efnk úg udhd bkaÈhdkq .ïudk 626l ckhd ta ck ixydrhg f.dÿrej ;sìK' 1999§ tlai;a cd;Skaf.a ixúOdkfha msgqn,h iys;j ixydrhka ms<sn| i;H .fõIKh lrkq jia m;alrk ,o ft;sydisl ksrdl+,lrK fldñIu (Comisión para el Esclarecimiento Histórico - CEH) ish wjika jd¾;dj yryd f.da;ud,dkq wdKavqjg tfrysj j¾. ixydrl fpdaokd t,a, lrk ,§' m%;s-hqoaO jHdmdrhlg tfrys hqoaOhl fkdje<elaúh yels zwj,iaik m%;súmdlZ fia i<ld j¾. ixydrl ls%hd ksfodia lsÍfï ms<sfj;g f.da;ud,dkq ksoiqko wkqn, fkd imhhs'
ta yereKq úg ;j;a ksoiqka tug h' 1984 isg ksoyia l=¾Èia:dkhla i|yd l=¾Èia:dk lïlre mCIh f.k.sh zm%;s-hqoaO jHdmdrhgZ uqyqK §fï§ 30"000la l=¾È ckhd ixydrh fldg" kef.kysr ;=¾lsfha l=¾È .ïudk 5000la úkdY l< ;=¾ls rcfha j¾. ixydrl ms<sfj; bka tlls' 1967§ kef.kysr khsÔßhdkq m<d;a khsÔßhdfjka fjka jQ ksoyia ìh*%d ckrchla f,i m%ldYhg m;a l< bfnda f.da;s%l ckhdf.ka ñ,shk follg jeä m%udKhla ixydrh fldg rg ztla fiai;a l<Z khsÔßhdkq rch wkq.ukh l< j¾. ixydrl ms<sfj; ;j;a tlls' m%n, zm%;s hqoaOZ jHdmdrhkaf.a ;¾ckfhka rdcHfha iaffjÍNdjh wdrCId lsÍfï§ isÿ jQ zwudkqIsl iy wj,iaikZ w;a jer§ï jYfhka ;=¾ls fyda khsÔßhdkq rdcH ixydrl ms<sfj;a lsisfjl= Ndr fkd.kS'
mQ¾K úkdYh yd Ndf.g úkdY lsÍu
whsjka lshkafka zmQ¾K jYfhka úkdY lsÍfï wruqKska flfrk ls%hdoduhl§ yer whs;sjdislï wysñlsÍïj,§ mjd wú .ekSfï whss;shlaZ ke;s nj h' ta l;dfjys .eUqre mryla ;sfí' m%ydrlhdf.a wruqK mQ¾K jYfhka úkdY lsÍuo" Ndf.g úkdY lsÍuo hkak l,a ;shd ±k.ekSug yels l%uhla f.dÿrejkakdg ke;' f.dÿrejkakd igka lrkafka úkdY fkdù isàfï whs;sh fjkqfjks' fou< ckhdg tfrys YdÍßl ysxikh yd >d;kh rdcHfha ms<sfj;la jQfha fou< ckhdf.a w;ßka whsjka lshk wdldrfha m%;s-hqoaO jHdmdrhla u;=j tkakg wvqu .Kfka oYl ;=klg l,sks' whsjkau ,shQ fou< wNsfhda.hZ fmdf;ys iúia;rd;aulj olajd we;af;a m%;s-hqoaO jHdmdrhla mek k.skakg l,ska isgu Èh;a jQ zwj,iaik iy wudkqIslZ b;sydihhs'
j¾. ixydrh .ek cd;Hka;r kS;s iïmdokhg mqfrda.dó jQ r*dfh,a f,ïlska g wkqj zj¾. ixydrhla wêhr follska hq;= fõ' m<uqjekak mSä; m%cdjl cd;sl Ôjk rgdjka úkdY fldg ±óuhs' fojekak" mSvlhdf.a cd;sl rgdjka ta u; mekùuhs' zfmdÿ jYfhka lsjf;d;a" j¾. ixydrh hkafkka lsishï cd;shla iyuq,ska CIKslj úkdY fldg ±óula wjYHfhkau woyia fkdflfr;ehs Tyq ,shkafka tneúks' ta fjkqjg hï cd;sl m%cdjl iduQyl cd;sl Ôú;fha w;HjYH mokï úkdY lsÍu wruqKq fldg.;a kkaúO lshdud¾.hka tlsfkl iïnkaëlrKh l< ie<eiaulaoZ j¾. ixydrhla fia ms<s.efka' ;uka ,shQ zfou< wNsfhda.hZ lD;sfhka fou< ckhd úkdY lsÍug fmdÿ ie<eiaula ;snqfKa hehs ;ud fkdlS nj whsjka lshhs' we;a;ls" Tyq tfia fkdlshhs' kuq;a fjkia wdKavq hgf;a mjd fkdfjkiaj fou< ckhd uqyK ÿka ysxik lshd iy fjkia f,i ie<lSfï ms<fj;a fm<.iajd .;a úg tjeks ie<eiaula .ek wuq;=fjka lsjhq;= fkdfõ' wvqu jYfhka 1956 isg 1983 olajd tlsfklg fjkia n, yjq,a hgf;a fou< ckhd wLKavj uqyqK ÿka fkdfjkia u¾okldÍ h:d¾:hkaf.a idrd;auh ta fmdÿ ie<eiauhs'
whsjka ish lD;sfhka iïmskavKh lrkafka Bg wod< idCIs iuqodhhs' fmdÿ ie<eiau jkdyS ta ixhqla; idCIs iuqodfha ftLHh hs'
kS;shg wkqj fndaïn ±óu
fndaïn ±óug" ck >d;khg yd whs;sjdislï iSud lsÍug wdKavqj,g we;s kS;suh whs;sh ;yjqre lrkakg cd;Hka;r kS;sh Wmqgd oelaùfuys ßis whsjka fj,d we;skï lshjd ne,sh hq;= ;j;a fndfyda ldrKd wka;¾cd;sl ffk;sl úê úOdk yd m%{ma;Ska weiqfrka Wmqgd ±laùug ugo mq¿jk' 1899 cQ,s 29 fjksod fya.a kqjr§ iïu; fldg.;a N+ñfha hqoaOhkag wod< kS;s iy ms<sfj;a (Laws and Customs of War on Land - Hague II) ms<sn| ,sheú,af,a xxii, xxiii (a,b,c,d), xxv yd xxvii hk j.ka;s thska iuyrls' 1923 fmnrjdßfha§ iïmdokh lrk ,o .=jka ix.%du ms<sn| flgqïm;a kS;s (Draft Rules of Aerial Warfare - Feb 1923 , Hague) ms<sn| ,sheú,af,a xxii, xxiv (1"2"3) yd xxv j.ka;s Bg wu;r jYfhks' hqoaOhl§ isú,a jeishka .=jka m%ydrhkaf.ka wdrCId lsÍfï úê úOdk ms<sn| (Protection of Civilian Populations against Bombing from the Air in Case of War - 1938 September) 1938 iema;eïnrfha§ cd;Skaf.a ,S.h úiska iïmdokh flreKq ,sheú,af,a I.1 , I.2, yd I.3 j.ka;s fukau 1949 wf.dia;= 12 fjksod iïu; fldg.;a ÔkSjd m%{ma;sh hgf;a hqo iuhka ;=< isú,a mqoa.,hskaf.a wdrCIdj yd ne÷Kq m%{ma;sfha (Convention Relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War) fojk fldgfia 13"16 yd 18 j.ka;so wjYH kï lshjd ne,Su jeo.;a jkq we;' fï ish,a,g jvd jeo.;a ldrKdj fuhhs( YsIagdpdr.; f,dalhg cd;Hka;r kS;uh úê úOdk iïmdokh lsÍug wjYH jQfha wdKavj,g fndaïn ±óug yd isú,a wh;sjdislï W,a,x>Kh lsÍug whs;sh Tmamq lsÍug fkdj" tlS w;a;fkdau;sl n,hka iSud lrkq msKsi h' rdcmCI wdKavqfõ .e<jqu msKsi whsjka T¿fjka isgqjd we;af;a ta h:d¾:hhs'
fou< ck j¾. ixydrhla isÿjkafka kï th zj¾. ixydr úIh Ndr f,dal wdh;k ;=< idlÉPdjg md;% úh hq;=Z nj ,shk úlag¾ whsjka tjekakla isÿ fkdjk nj lshhs' whsjkaf.a f,dalh iy ffjIhsl f,dalh w;r ÿr uek .ekSug ta m%ldYh iEfya' ´kE kï wdikak;u ksoiqkla i<ld n,uq' rejkavdkq j¾. ixydrh ñksia YsIagdpdrfha ieyeis;u mßÉfþohla fia ±ka ish,af,da ms<s.ks;s' kuq;a 1994 wfma%,a 13 fjksod jk úg ta .ek l;d lrñka isáfha rejkavdkq foaYfm%aó fmruqK muKs' wfm%a,a 29 fjksod jk úg zrejkavdfõ j¾. ixydrh ±ka iïmQ¾K fldg we;ehsZ rejkavdkq foaYfm%aó fmruqK ksfõokh lrk fudfyd; jk úg;a" rejkavdkq wdKavqj ks;H fkdjk idudðlfhl= jYfhka tlai;a cd;Skf.a wdrCIl uKav,fha /iaùïjdrhkaj, wiqka .ksñka isáfhah' uehs 16 fjksod tlai;a cd;Skaf.a wdrCIl ljqkais,h weu;Sug ndOdjlska f;drj ksõfhdala k.rhg <Õd jQ rejkavd wdKavqfõ úfoaY weu;sjrhd zl%udkql+, ck >d;khka isÿ lrk ,oafoa rejkavdkq foYfm%aó fmruqfKa .ß,a,ka úiskeZhs m%ldY lrk úg;a 800"000l gqÜis ck ixydrh iïmQ¾K fldg ;sìK' (One Hundred Days of Silence: America and the Ruwandan Genocide - Jared Cohen / 129 isg 148 olajd msgq ) j¾. ixydrhka ms<sn| f,dal wdh;khkys ms<sfj;a ms<sn| Bg;a jvd idCIs wjYH fõo@
chmeka idohg fmr
fou< ú.Kldêm;sreka" fmd,siam;sjreka" NdKavd.dr f,alïjreka yd w. úksiqrejrekaf.a iSñ; kdu f,aLK Wmqgd olajñka fou< ckhdg ie<iqï iy.; mSvkhla ke;ehs ikd: lrkakg jdo újdo lrkakkaf.a uÜgug olajdu úlag¾ whsjka miqneiSu ldf.a wjdikdj±hs uu fkdoksñ' ug lshkakg we;af;a fuhhs( ñ,shk 6lg jeä
hqfoõjka ixydrh l< wefvd,a*a ysÜ,¾f.a kdÜis kdjql n,h ixfla;j;a l< ìiaud¾la fk!ldfõ fldufodare fmda,a wdI¾" whsjka fkd±k isáhdg kdÜis hqo fiajd l=reifhka msÿï ,o hqfoõfjls' ix.%du fiajd ms<n| kdÜiskf.a zßg¾fl%dhsÜiaZ m%ido ;s<sK ,o woañrd,a n¾kaydâ frd. muKla fkdj" iaj¾K c¾uka l=reifhka msÿï ,o l¾k,a fjda,ag¾ fyd,ekav¾o" c¾udkq .=jka yuqodfõ fckrd,ajrfhl= jQ fy,auqÜ ú,anq¾.ao" ix.%dñl ksmqK;d fya;=fjka ßg¾fl%dhsÜia f.!rj ;s<sK ,o *S,aâ ud¾I,a t¾ydâ ñ,aIa hk ish,a,kau mQ¾K fyda w¾O hqfoõfjda jQy' fï iïnkaOfhka isÿfldg we;s ;shqKq wOHhkhka úiska ±ka wkdjrKh fldg we;af;a hqfoõ ixydrl ysÜ,¾f.a
fiakdxlhkag odhl jQ hqfoõ fin¿kaf.a ixLHdj wvqu jYfhka 1"50"000 blaujk nj h' (Hitler's Jewish Soldiers: The Untold Story of Nazi Racial Laws and Men of Jewish Discent in the German Military - Bryan Mark Rigg / September 2004)
fldá ixúOdkhg ls,sfkdÉÑhg wysñ jkf;la rcfha yuqodjkaf.a brKu .ek wm my;a wNsreÑfhka ,shk ,±hs whsjka lshk úg ta u.ska Tyq Wis .kajd .ekSug wfmaCId lrkafka ljr w.;s.dó n,fõ.±hs ´kEu wfhl=g jegfya' ol=fKa .ï .ï kshïj,ska hqo fmruqKg hk È<s÷ ;=reKq fin< udxYfhka fld<U isg mqrjd .ekSug ;rï foaYfm%aó nv.skakla ug ke;' ´kEkï fmnrjdß 01 fjksod zrdjhZ m;%fhau ziulhZ ;Srejg ud ,shQ zf,a ;s;la jQ uõìuZ ,smsh úfõlS fudfyd;l lshjd ne,Su whsjkag m%fhdackj;a úh yelsh'
wjqIaúÜiaj,ska miq lúhla ,sùu ïf,aÉP;ajhlehs wev¾fkda jrla ,Sfõ h' jkaksfha ñksia ixydrfhka miq fï flfrk ixjdohkag Bg jeäuk;a f;areula we;ehs uu fkdis;ñ' j¾. ixydrh .ek l;d lrkafka fldá wdOdrlrejka hehs ,shk úg ta yxjvqj flfrys NS;fhka ud miqnei h;ehs fkdis;kak' fï hqoOfha§ ud fldfydug;a isákafka igka jÈk mSä; fou< ñksidf.a me;af;ys h' ta ia:djrh ;SrKh lrk o¾Ylh jkafka hqoaOfha ñ,sgß ch.%yKhka ysñjkq we;af;a ldgo hk Wmfhda.;djd§ .Kka ne,Sï fkdfõ' Bg msgn, imhkafka hql;.relNdjh iy ukqIH wNsudkh iys;j Ôj;aùug ljr fyda mSä; ñksfil=g we;s whs;sh ms<sn| ud wkqo;a uQ,O¾uhka úisks' ud lK.dgqjkafka fï lreKq YS% ,xldfõ isg ,sùug whsjkaf.a wdOdr ,nk m%cd;ka;%jdoh ug bv ,nd fkd§u .ek h' uydpd¾h chka; fifkúr;akf.a ku ;u ,smsfha i|yka lsÍug ;uka mels¿fKa Tyqf.a wdrCIdj .ek is;d hehs whsjkau lshk úg ta m%cd;ka;%jdoh .ek ;j;a kï ljr l;do@ we;a; ldrKdj fuhhs( rdcHh iy tys yuqod ms<sn| ud W.;a .eUqre oyu ieÕj we;af;a ixlS¾K kHdhsl mqia;l ;=< fkdfõ" ol=fKa nvjeá" ,÷ ,eyeí ;=< l÷ .id ms<siaiQ uf.a È<s÷ isxy, ñ;=rka ms<sn| uelS fkdhk w÷re u;lh ;=< h' oDIaájdoh yd Ndú;djka ms<sn| .eUqreu úfõpk ;sìh§;a" úis jirlska miq mjd ud jekakka úiska rlakd uQ,Od¾ñl wdia:dkhg msgqn,
fok iodpdr Yla;h imhkafka whsjka fukau udo l,l§ wh;a jQ ol=fKa ler<sldÍ mrïmrdjkaf.a Ôjk uQ,do¾Yhka úisks'
Tfí chmeka idohg ndOd fkdfldg iuq.ekSu uf.a wNs,dIhhs' kuq;a uq,a,sjhslald,a je,af,a ±ka .,k f,a l|ska le<fUk b;sydi m%jdyh thg ndOd lrf;d;a th uf.a fodila fkdfõ'
frdays; NdIK wfíj¾Ok
^rdjh& |